April 17, 2026

NhasiUpdate

Chuyên trang RHM

Thực hiện hàm giả hàm dưới toàn hàm hít dính hiệu quả dựa trên khái niệm BPS® – P1

BPS® (Biofunctional Prosthetic System) là hệ thống phục hình sinh học chức năng, một phương pháp tiên tiến nhằm tạo ra hàm giả có độ ổn định, thẩm mỹ và chức năng cao, đặc biệt nhấn mạnh đến hiệu ứng hít ở hàm dưới.

1. Nguyên lý hít dính ở hàm dưới

Làm thế nào để đạt được hít dính hiệu quả ở hàm dưới? Câu trả lời là: thông qua một viền hàm liên tục và hoàn toàn kín.
Nói cách khác, không được có bất kỳ điểm nào dọc theo viền hàm cho phép không khí lọt vào và phá vỡ lực hút chân không.
Nếu không có một viền hàm khít hoàn toàn, hàm giả sẽ mất tiếp xúc với mô nền.
Để hàm giả có thể giữ vững vị trí một cách tự nhiên, cần đảm bảo viền hàm giả khít sát liền mạch với niêm mạc phía môi và má, cũng như mô mềm dưới lưỡi.

Yếu tố then chốt trong việc tạo ra sự tiếp xúc mật thiết này là niêm mạc miệng, còn các cơ là yếu tố chủ chốt trong việc duy trì chức năng phù hợp.
Mục tiêu cuối cùng là tạo ra một hàm giả có thể hoạt động chức năng hiệu quả mà không bị di chuyển khi bệnh nhân há miệng.

 

Hình 1.

 

Hình 2.

 

2. Cơ chế hít dính của hàm giả hàm dưới

Điều kiện tiên quyết để đạt được hiệu quả hít dính ở hàm dưới là phải có hiểu biết toàn diện về cơ chế hít dính.

 

Hình 3.

 

Hình 4. Cần có một viền hàm kín chặt ở mặt lưỡi và vùng gối hậu hàm. Để đạt được sự khít kín phía sau, nền hàm cần che phủ hoàn toàn các gối hậu hàm. Đây là nhiệm vụ khó khăn nhất ở vùng hàm phía sau.

 

 

Hình 5, 6. Sự khít kín bên ngoài được đảm bảo nhờ tiếp xúc chặt chẽ giữa mặt bên của lưỡi và niêm mạc má (điểm BTC = Buccal mucosa Tongue Contact, tức là tiếp xúc giữa niêm mạc má và lưỡi), là một mốc sinh lý quan trọng. Đây là một trong hai yếu tố thiết yếu ở vùng phía sau giúp tạo ra áp suất âm khi nuốt trong tư thế miệng đóng.

 

 

Hình 7, 8. Sự kín kép bên trong/bên ngoài được tạo ra nhờ mô xốp ở vùng nếp dưới lưỡi và bờ hàm giả phía lưỡi. Sự khít kín được đảm bảo nhờ bờ hàm giả dày ở khu vực này.

 

Hình 9. Sự kín kép bên trong/bên ngoài được hình thành nhờ niêm mạc môi và niêm mạc sống hàm, còn được gọi là sự nâng đỡ môi (lip support).

 

Hình 10. Sự kín kép bên trong/bên ngoài được hình thành nhờ niêm mạc má và niêm mạc sống hàm.

 

 

Hình 11. Sự đóng kín bù trừ dọc theo hố sau cơ hàm móng được tạo ra nhờ áp lực do mặt bên của lưỡi tác động lên hàm giả. Để đạt được mục tiêu này, bờ hàm giả được kéo dài vượt quá 2–3 mm so với đường cơ hàm móng.

 

3. Đánh giá khả năng hít dính của hàm giả hàm dưới

Đánh giá vị trí hàm dưới bằng X-quang khớp thái dương hàm (TMJ) hoặc CBCT

Để đánh giá vị trí của lồi cầu trong hố khớp thái dương hàm, độ ổn định của vị trí hàm dưới cũng như phát hiện các vùng thấu quang gợi ý tình trạng viêm, sự dẹt của lồi cầu hoặc hình thành gai xương (osteophyte) thì chụp X-quang khớp thái dương hàm hoặc CT chùm tia hình nón là những phương tiện hữu ích.
Dựa trên kết quả của lần thăm khám ban đầu này, chúng ta có thể dự đoán liệu có thể đạt được hiệu quả hít dính tốt ở hàm dưới hay không, hoặc liệu có cần thiết kế một loại hàm giả điều trị đặc biệt hay không.

 

Hình 12. Vị trí bình thường của lồi cầu.

 

Hình 13. Vị trí bất thường của lồi cầu.

 

Hình 14. Hình ảnh CBCT cho thấy vị trí bất thường của lồi cầu kèm theo viêm, sự dẹt của lồi cầu và sự hình thành gai xương (osteophyte).

 

Đánh giá mô mềm trong miệng

Bốn yếu tố hoặc thông số then chốt đóng vai trò quan trọng trong việc đạt được hiệu ứng hít dính hiệu quả và do đó cần được đánh giá trước khi bắt đầu điều trị.
Mức độ phức tạp của quy trình làm hàm giả sẽ phụ thuộc vào các yếu tố này.

  1. Hình dạng xương ổ răng thuận lợi và có đủ mô niêm mạc trên sống hàm.
  2. Có nhiều mô xốp ở vùng nếp dưới lưỡi.
  3. Gối hậu hàm có hình dạng rõ rệt, hình quả lê.
  4. Có đủ khoảng không gian trong hố sau cơ hàm móng (retromylohyoid fossa), cho phép kéo dài nền hàm giả.

Đối với những trường hợp đáp ứng đủ bốn yêu cầu này, có thể chế tạo hàm giả hàm dưới với hiệu ứng hít dính hiệu quả.

 

Hình 15. Tình trạng sống hàm thuận lợi.

 

Hình 16. Mô xốp ở nếp dưới lưỡi.

 

Hình 17. Gối hậu hàm có hình dạng rõ rệt, hình quả lê.

 

Hình 18. Có đủ khoảng không gian ở hố sau cơ hàm móng, cho phép kéo dài nền hàm giả.

 

Xác định vị trí của lưỡi khi há miệng

Việc há miệng thường đi kèm với một sự co nhẹ của lưỡi. Ít nhất 75% dân số có hiện tượng này. Ở 25% còn lại, có thể quan sát thấy sự co mạnh hơn một chút (loại 2) hoặc co rõ rệt hơn nhiều (loại 3). Hậu quả là không khí dễ dàng lọt vào bên dưới nền hàm giả và làm hàm bị bật ra.

Loại 2 và 3 là những trường hợp khó xử trí vì không thể đạt được một đường viền kín hoàn toàn. Trong các trường hợp này, cần sử dụng kỹ thuật lấy dấu đặc biệt được xây dựng dành riêng cho các ca khó.

 

Hình 19, 20. Độ co lưỡi loại 1.

 

Hình 21, 22. Độ co lưỡi loại 2.

 

Hình 23, 24. Độ co lưỡi loại 3.

 

4. Ưu điểm của phương pháp BPS trong chế tạo hàm giả hàm dưới có hiệu ứng hít dính

Tại sao nên sử dụng BPS trong chế tạo hàm giả có hiệu ứng hít dính?

Một hàm giả hàm dưới vừa vặn tốt đi kèm với sự hài lòng của bệnh nhân có thể đạt được bằng cách xác lập chính xác kích thước dọc cắn khớp (vertical dimension of occlusion) và vị trí ngang của hàm dưới. Có nhiều lý do nên sử dụng phương pháp BPS. Một mặt, phương pháp này bao gồm một quy trình độc đáo để xác định vị trí hàm dưới qua ba bước:

  1. Ghi dấu khớp cắn bằng khay trung tâm (Centric Tray)
  2. Xác nhận kích thước dọc cắn khớp thông qua kiểm tra phát âm sau khi lấy dấu chức năng
  3. Xác định tương quan ngang của hàm dưới thông qua phương pháp vẽ cung Gothic (Gothic arch tracing) sử dụng dấu chức năng

Một ưu điểm nữa của phương pháp BPS là nó cho phép “khử lập trình cảm giác” (sensory deprogramming) đối với vị trí hàm dưới sai lệch do hàm giả cũ của bệnh nhân gây ra, nhờ thời gian lấy dấu đủ dài.

Ghi nhận tương quan dọc của hàm bằng khay trung tâm (Centric Tray)

This content has been restricted to logged-in users only. Please log in to view this content.

🔒 Nội dung tiếp theo chỉ dành cho thành viên.
👉 Vui lòng đăng nhập để xem tiếp.

Nhasiupdate
Nhasiupdate
Hãy gửi tin nhắn cho mình nhé!
Send a message