Độ torque trong chỉnh nha – P1

Độ torque trong chỉnh nha là gì? Chỉnh torque là gì? Cùng tìm hiểu qua seri bài viết “độ torque trong chỉnh nha” sau đây.

Trong lĩnh vực chỉnh nha, việc hiểu rõ các yếu tố tác động cũng như lực tác động là rất quan trọng để đạt được kết quả tối ưu. Một trong những yếu tố kỹ thuật quan trọng nhưng ít người biết đến chính là độ torque trong chỉnh nha. 

ĐỘ TORQUE CỦA RĂNG

Độ nghiêng ngoài trong của thân răng, hay còn gọi là độ torque (để phân biệt với độ nghiêng gần xa của thân răng, hay còn gọi là độ tip), là độ nghiêng của trục dài thân răng lâm sàng (LACC) theo chiều ngoài trong.

Độ nghiêng ngoài trong của thân răng được đo bằng góc tạo bởi “một đường tiếp tuyến với điểm giữa của trục dài mặt ngoài của thân răng lâm sàng” và “một đường thẳng vuông góc với mặt phẳng nhai“.

Vậy, nói gọn lại thì độ nghiêng ngoài trong của thân răng được đo bằng góc tạo bởi 2 đường: “đường tiếp tuyến với thân răng tại điểm FA” và “đường vuông góc với mặt phẳng nhai”.

Độ nghiêng thân răng này được đo bằng số đo độ, với dấu dương hoặc dấu âm.

Dấu dương khi phần nướu của đường tiếp tuyến này nằm ở phía trong (hay phía khẩu cái) so với phần rìa cắn của đường tiếp tuyến. Dấu âm khi phần nướu của đường tiếp tuyến nằm ở phía ngoài (hay phía môi) so với phần rìa cắn của tiếp tuyến.

Hay hiểu đơn giản thì dấu dương khi thân răng chìa ra ngoài, dấu âm khi thân răng cụp vào trong.

Ở các răng cửa hàm trên, răng cửa giữa và răng cửa bên có phần rìa cắn nghiêng về phía ngoài nhiều. Vì vậy các răng cửa hàm trên có torque dương.

Ở răng nanh trên đến răng cối nhỏ, phần đỉnh múi hoặc phần mặt nhai của thân răng lâm sàng nghiêng về phía khẩu cái hơn phần nướu của thân răng lâm sàng. Xu hướng tương tự cũng được thấy ở răng cối lớn nhưng rõ ràng hơn. Vì vậy, răng nanh và các răng sau hàm trên có torque âm.

Đối với các răng hàm dưới, độ nghiêng thân răng đều âm từ răng cửa đến răng cối lớn, tức là đều có torque âm. Torque âm này tăng dần từ răng cửa đến răng cối lớn.

Độ torque phải đúng để cho khớp cắn đúng. Torque dương tăng lên sẽ khiến cung hàm mở rộng và torque âm tăng sẽ làm sụp cung hàm, thiếu không gian bên trong cung hàm.

Torque dương hoặc âm tăng có thể dẫn đến tổn thương chân răng và tụt nướu do làm chân răng nằm sát vỏ xương hoặc cách xa vỏ xương quá mức.

ĐỘ TORQUE TRONG MẮC CÀI

Torque được kết hợp trong mắc cài dây thẳng bằng cách thay đổi độ dày của đế mắc cài sao cho slot mắc cài tạo một góc với đế mắc cài chứ không phải song song.

 
Khi đo độ nghiêng ngoài trong trung bình của thân răng, hầu hết các biến thể được tìm thấy trong torque răng cửa (các răng còn lại thì ít dao động hơn).
Điều này là do thực tế là các trường hợp xương hạng II và III nhẹ cũng có thể có tương quan khớp cắn hạng I. 

Vì khoảng cách giữa xương ổ răng trên và dưới thay đổi tùy theo tương quan khác nhau của xương hàm nên về mặt kỹ thuật, không thể giữ cùng một độ torque ở các răng cửa cho cả ba loại tương quan xương.

Làm như vậy sẽ dẫn đến việc đưa chân răng đến quá gần hoặc ra quá xa khỏi vỏ xương trong trường hợp có sự khác biệt về xương hàm từ trung bình đến nặng.

Để tránh những hạn chế về mặt kỹ thuật và những tổn thương do bác sĩ gây ra, Andrew đã đề xuất các độ torque khác nhau cho các răng cửa trên và dưới ở các tương quan xương hạng I, II và III.

Đối với tương quan xương hạng II (góc ANB lớn hơn 5°), răng cửa giữa hàm trên với torque 2° và răng cửa bên hàm trên torque -2° được đề xuất. Đối với xương hạng III (góc ANB nhỏ hơn 0°), răng cửa giữa hàm trên torque 12° và răng cửa bên hàm trên torque 8° được đề xuất.

Các nghiên cứu nhận thấy, độ torque răng cửa bên hàm trên luôn nhỏ hơn 4° so với độ torque của răng cửa giữa hàm trên trong khi răng cửa giữa và răng cửa bên hàm dưới thì có cùng độ torque.

Torque dương được đưa vào mắc cài hàm trên bằng cách hướng slot xuống dưới và torque âm được đưa vào bằng cách hướng slot lên trên.

Ở cung hàm dưới thì áp dụng quy tắc ngược lại, torque dương được đưa vào trong mắc cài bằng cách hướng slot lên trên trong khi torque âm được đưa vào mắc cài bằng cách hướng slot xuống dưới.

Hình 4. Torque được đưa vào mắc cài bằng cách làm cho thành slot nghiêng tạo góc với đế mắc cài. Các mắc cài theo thứ tự từ trái qua phải là: mắc cài răng cửa giữa, răng cửa bên, răng nanh, răng 4, răng 5.

A, Mắc cài hàm trên. Các slot mắc cài răng cửa giữa và răng cửa bên hàm trên hướng xuống dưới về phía rìa cắn để có torque dương. Mắc cài răng cửa giữa có torque dương hơn hơn mắc cài răng cửa bên. Các slot mắc cài răng nanh và răng cối nhỏ hàm trên hướng lên trên nên chúng có torque âm. Trong hình, mắc cài răng nanh hàm trên có torque âm ít hơn so với mắc cài răng cối nhỏ.

B, Mắc cài hàm dưới. Tất cả slot mắc cài mở hướng xuống ngoại trừ răng nanh, nghĩa là tất cả các mắc cài này đều có torque âm trong khi răng nanh có torque bằng không.

Vấn đề về torque được các bác sĩ hay thắc mắc là độ torque ở các răng cối lớn hàm trên trong các ca có nhổ răng.

Răng cối lớn hàm trên có ba chân răng với chân trong lớn nhất. Vì vậy, khi răng này di chuyển, đặc biệt là khi di gần, chân trong khó dịch chuyển và khiến răng bị nghiêng ngoài.

Kết quả là các múi ngoài thì nằm thấp về phía nướu còn múi trong thì nhô cao về phía mặt nhai hơn.

Vấn đề lâm sàng này được giải quyết nhờ độ torque ngược ngoài trong được xây dựng trong ống hoặc khâu (tức là torque âm). Torque âm này được tạo ra bằng cách xoay đế slot hướng lên trên, do đó khi slot được căn chỉnh bằng cách xoay theo chiều kim đồng hồ thì sẽ tạo ra torque âm.

Hình 5. Răng cối lớn hàm trên có múi trong nhô cao thường là kết quả của sự di chuyển răng hoặc nới rộng. Để khắc phục vấn đề này, torque âm được thêm vào khâu (hoặc mắc cài) răng cối lớn. Trong hình, mắc cài (dạng ống – tube) có torque âm được tích hợp.

Khi slot mắc cài xoay theo chiều kim đồng hồ, dây thẳng hình chữ nhật đi qua slot sẽ làm cho răng xoay ngược chiều kim đồng hồ. Để chống lại sự nhô của các múi trong trong quá trình di chuyển răng, độ torque âm này được tích hợp bên trong slot ống mắc cài.

Các giá trị torque sau đây được thêm vào mắc cài hoặc khâu răng cối lớn hàm trên: torque -4° được thêm vào các mắc cài răng cối lớn trong trường hợp di chuyển tối thiểu. Torque -5° được thêm vào trong các mắc cài khi có sự chuyển trung bình và torque -6° được thêm vào trong trường hợp dịch chuyển tối đa.

ĐỘ TORQUE ĐƯỢC THỂ HIỆN NHƯ THẾ NÀO?