January 27, 2022

Nhasiupdate

Chuyên trang RHM

Chỉnh cắn chéo răng trước bằng mặt phẳng nghiêng composite – Ca lâm sàng

Cắn chéo răng trước được định nghĩa là sự sai lệch khớp cắn theo chiều ngoài trong ở vùng răng trước, các răng hàm trên nằm lệch về phía trong so với răng dưới. Tỉ lệ gặp phải khá cao, 4 – 5 % theo nhiều báo cáo và thường gặp nhất ở giai đoạn hệ răng hỗn hợp sớm. Những yếu tố nguyên nhân được báo cáo nhiều nhất gồm: các răng cửa hàm trên có hướng mọc nghiêng vào trong, chấn thương răng sữa làm di lệch mầm răng vĩnh viễn vào phía trong, chen chúc răng cửa hàm trên, răng sữa hoặc chân răng sữa không rụng đi (over-retained), u răng (Odontoma), kích thước xương hàm hẹp và thói quen cắn môi trên.

Có rất nhiều phương pháp điều trị được áp dụng từ trước đến nay để chỉnh cắn chéo răng trước, gồm: dùng que đè lưỡi, mặt phẳng nghiêng bằng nhựa acrylic (fixed acrylic planes), khí cụ tháo lắp với lò xo ngón tay (removable acrylic appliances with finger springs), mão SS ngược (reversed stainless steel crown)…

Những ca lâm sàng dưới đây có cắn chéo răng trước được điều chỉnh bằng mặt phẳng nghiêng composite (bonded resin-composite slope), độ dày 3 – 4 mm, nghiêng 45 độ so với trục răng cắn chéo và được dán cố định lên vùng rìa cắn các răng cửa hàm dưới. Thời gian điều trị trong khoảng 1 – 2 tuần mà không gây ảnh hưởng đến răng khác cũng như mô nha chu. Phương pháp này được nhiều bác sĩ áp dụng vì cực đơn giản nhưng vẫn hiệu quả để điều trị cắn chéo răng trước (Eur J Dent 2008;2:303-307).

Kĩ thuật thực hiện

Các ca lâm sàng dưới đây đều ở giai đoạn răng hỗn hợp sớm, tương quan răng nanh và răng cối đều hạng I và có đủ khoảng để đẩy các răng cắn chéo ra trước.

Etching mặt ngoài các răng cửa hàm dưới bằng acid phosphoric 37% trong vòng 15 giây, rửa sạch và lau khô. Bôi keo dán (bond) (Gluma One Bond, Heraus Kulzer, Đức), thổi hơi nhẹ và chiếu đèn trong 20 giây (HILUX, Benlioglu Dental, Ankara, Turkey). Dùng composite tạo dạng thành mặt phẳng nghiêng rồi đắp lên mặt ngoài các răng đó với độ dày 3 – 4 mm và nghiêng 45 độ so với trục răng cắn chéo (hàm trên). Chiếu đèn trùng hợp rồi đánh bóng composite.

Kiểm tra khớp cắn để đảm bảo các răng cắn chéo có điểm chạm với mặt phẳng nghiêng vừa tạo, các răng còn lại hở ra.

Tái khám sau 1 tuần. Thông thường cắn chéo sẽ được giải quyết trong 1 – 2 tuần. Sau đó mài bỏ composite bằng mũi khoan kim cương tay chậm, đánh bóng lại bề mặt men răng bằng đĩa đánh bóng rồi bôi fluoride tại chỗ.

 

Ca lâm sàng 1

Bệnh nhân nam 8 tuổi, cắn chéo răng cửa giữa (T) (H1a).

Hình 1a.

 

Đắp mặt phẳng nghiêng composite lên răng cửa hàm dưới và theo dõi trong 1 tuần.

Hình 1b.

 

Hình 1c.

 

Ca lâm sàng 2

Bệnh nhân nam 9 tuổi, cắn chéo 2 răng cửa giữa hàm trên.

Hình 2a.

 

Cắn chéo được giải quyết xong trong 2 tuần với mặt phẳng nghiêng composite.

Hình 2b.

 

Hình 2c.

 

Ca lâm sàng 3

Bệnh nhân nữ 7 tuổi, cắn chéo răng cửa giữa (P).

Hình 3a.

 

Cắn chéo được điều chỉnh xong trong 1 tuần với mặt phẳng nghiêng composite.

Hình 3b.

 

Hình 3c.

 

Cắn chéo răng trước là tình trạng sai khớp cắn rất thường gặp ở trẻ em và cần được điều trị can thiệp sớm ngay khi phát hiện, nhằm ngăn ngừa những hậu quả kéo theo như: mòn men răng, tụt nướu, chấn thương, lung lay răng và bệnh lý khớp thái dương – hàm… Mục đích chủ yếu của điều trị sớm là thay đổi độ nghiêng ngoài – trong của các răng bị cắn chéo cho đến khi đạt được độ cắn phủ (overbite) ổn định. Khi đạt được tương quan cắn chìa/cắn phủ ổn định thì thường sẽ ngăn cản tái phát cắn chéo trở lại.

Mão SS (stainless steel) từ lâu đã được áp dụng để điều trị cắn chéo sớm. Nhưng do nhược điểm khó điều chỉnh mão có sẵn cho vừa khít với răng bị cắn chéo và kém thẩm mỹ nên gần như hiện giờ không còn sử dụng. Que đè lưỡi cũng rất hiệu quả khi trẻ đang trong giai đoạn thay răng sớm nhưng lại đòi hỏi sự hợp tác tuyệt đối từ phía bệnh nhân, mà đây là điều khó đạt được. Sử dụng mặt phẳng nghiêng bằng nhựa acrylic rất tốt, tuy nhiên lại mất thêm công đoạn từ phía labo nên sẽ làm tăng chi phí điều trị, gắn bằng cement còn có thể gây viêm nướu.

Tóm lại, việc điều trị bằng mặt phẳng nghiêng composite vừa dễ thực hiện, nhanh chóng, không quá mất thẩm mỹ hay chi phí cao, là 1 sự lựa chọn rất phù hợp để điều trị cắn chéo giai đoạn sớm.

 

Nguồn: Treatment of Anterior Dental Crossbite Using Bonded Resin-Composite Slopes: Case ReportsSule Bayraka, Emine Sen Tunc.