Phần I. Các vận động và định nghĩa các vận động của hàm dưới
Chương 2. Vai trò của giá khớp trong việc tái tạo vận động hàm dưới
Ghi dấu tương quan liên hàm
Trong chẩn đoán, mẫu hàm hàm dưới cần được gắn tại vị trí trên trục bản lề trước khi xảy ra tiếp xúc răng, bằng cách sử dụng một bản ghi tương quan liên hàm để liên kết với mẫu hàm hàm trên. Điều này rất quan trọng để ngăn chặn sự tiếp xúc ở vị trí lui sau (RCP) làm lệch hướng hàm dưới ra khỏi trục bản lề.
Hình 28, 29. Jig (hay stop) răng trước được tạo trực tiếp trong miệng từ nhựa acrylic, tạo thành một mặt phẳng để một răng cửa hàm dưới cắn khớp ở vị trí lui sau. Dụng cụ này tạo khoảng cách tách răng sau từ 2–3 mm và nhờ việc cắt đứt tín hiệu phản hồi từ các thụ thể màng nha chu, giúp thư giãn cơ nhai, từ đó hỗ trợ việc xác định vị trí trục bản lề.
Hình 30, 31. Một dấu cắn bằng sáp được thực hiện trên mẫu hàm hàm trên từ sáp nền loại cứng đặc biệt, kéo dài từ răng 4 đến mặt xa răng 7, chỉ chạm vào răng và tránh tiếp xúc với mô mềm. Độ dày của nó được điều chỉnh sao cho khi jig được đặt đúng vị trí và dấu cắn sáp được gắn vào răng hàm trên, không có phần nào của sáp chạm vào răng hàm dưới.
Hình 32, 33. Bột nhão (paste) kẽm oxit–eugenol được cho lên phía dưới của dấu cắn sáp tại bốn vị trí, và hàm dưới được hướng dẫn vào vị trí lui sau bằng thao tác hai tay.
Hình 34. Khi bột nhão kẽm oxit–eugenol đã đông cứng, dấu cắn sáp được lấy ra khỏi miệng và đặt lên mẫu hàm hàm trên. Sau đó mẫu hàm hàm dưới được đặt khớp vào các vết lõm trên bột nhão oxit–eugenol và gắn vào phần dưới của giá khớp.
Có nhiều kỹ thuật đã được mô tả để lấy bản ghi (dấu cắn) ở vị trí lui sau, và kỹ thuật minh họa ở đây là một kỹ thuật khá chính xác và ổn định.
Đôi khi, cần phải lấy ba bản ghi và kiểm tra sự nhất quán của chúng bằng cách sử dụng Denar Vericheck hoặc kỹ thuật chia mẫu hàm (split cast technique). Các kỹ thuật để tạo bản ghi khớp cắn trung gian (interocclusal record) nhằm gắn các mẫu làm việc sẽ được mô tả trong phần sau.
Ứng dụng và giới hạn của giá khớp bán điều chỉnh
Giá khớp bán điều chỉnh được sử dụng rộng rãi cho cả chẩn đoán và điều trị trong phục hình cố định và phục hình tháo lắp. Hạn chế của chúng là chỉ cung cấp được sự ước lượng gần đúng các vận động thực sự của hàm dưới, tuy nhiên điều này vẫn chấp nhận được khi có hướng dẫn răng trước (anterior guidance) đầy đủ.
Khi hướng dẫn bị giảm, việc sử dụng một thiết bị có khả năng tái tạo chính xác các vận động trở nên quan trọng hơn, để hình thái giải phẫu mặt nhai có thể được tái tạo trong labo nhằm tạo ra tiếp xúc trung tâm (ICP) ổn định.
Giá khớp điều chỉnh toàn bộ (giá khớp toàn điều chỉnh)
Hình 35. Giá khớp toàn điều chỉnh có thể được điều chỉnh để tái tạo vận động biên của hàm dưới với độ chính xác cao. Ví dụ minh họa ở đây là Denar 5A.
Hình 36. Một máy ghi vận động lồi cầu (hình 36a) (pantograph) được sử dụng để ghi lại biểu diễn đồ họa của vận động biên trên giấy cảm ứng áp lực (hình 36b).
Hình 37. Sau khi thực hiện một bộ sáu đường ghi – gồm hai đường phía trước và bốn đường ở vùng lồi cầu – máy ghi vận động lồi cầu được chuyển sang giá khớp toàn điều chỉnh, từ đó có thể điều chỉnh để tái hiện lại các vận động tương tự.
Hình 38. Việc lắp đặt giá khớp chính xác từ các đường ghi của máy ghi vận động lồi cầu (pantograph) đòi hỏi trình độ chuyên môn cao. Máy điện tử Denar pantronic (hình 38a) loại bỏ nhu cầu phải chuyển đổi thủ công bằng cách cho ra bản in số liệu (hình 38b) của tất cả các yếu tố quyết định vận động lồi cầu, từ đó có thể được cài đặt trực tiếp.
Sau khi giá khớp đã được thiết lập từ các bản ghi của máy ghi vận động lồi cầu, mẫu hàm thạch cao được gắn như thường lệ với cung mặt và bản ghi dấu khớp cắn.
Điều chỉnh lồi cầu trên giá khớp toàn điều chỉnh
Các đặc điểm của giá khớp toàn điều chỉnh cho phép tái tạo chính xác vận động của hàm dưới và được thiết lập từ các đường ghi pantograph được minh họa trong hình 39 đến 48.
Hình 39, 40: Khoảng cách gian lồi cầu có thể điều chỉnh được, yếu tố này sẽ quyết định vị trí của các trục thẳng đứng nơi sẽ xảy ra vận động trượt sang bên.
Hình 41, 42: Thành trên của hõm khớp có thể gắn các miếng chèn cong (curved inserts) và được điều chỉnh theo hướng trước – sau để tái tạo vận động khi trượt ra trước, cũng như vận động của lồi cầu bên không làm việc đi xuống dưới, ra trước và vào trong. S = Thành trên hõm khớp (Superior wall).
Hình 43, 44: Độ nghiêng của thành trong có thể được điều chỉnh so với mặt phẳng đứng dọc (sagittal plane) để thay đổi góc Bennett. Thành này cũng có thể gắn miếng chèn cong để các vận động của lồi cầu bên không làm việc có thể được tái tạo chính xác. Nếu miếng chèn không cho phép sao chép vận động một cách hoàn toàn chính xác thì chúng có thể được mài chỉnh tùy biến hoặc thay đổi bằng cách thêm nhựa acrylic. I = Miếng chèn (Insert). M = Thành trong (Medial wall). BA = Góc Bennett.
Hình 45, 46. Các vận động của lồi cầu bên làm việc khi xoay và di chuyển sang bên có thể được tái tạo. Thành trên có thể được nghiêng trong mặt phẳng trán (coronal plane) để cho phép lồi cầu bên làm việc di chuyển sang bên và lên hoặc xuống.
Hình 47, 48. Thành sau (P) có thể được điều chỉnh để cho phép lồi cầu bên làm việc di chuyển sang bên và ra trước hoặc ra sau.
Ứng dụng của giá khớp toàn điều chỉnh
Giá khớp toàn điều chỉnh được chỉ định khi phục hồi các răng đối kháng trong những trường hợp phức tạp, với hướng dẫn trước tối thiểu hoặc chức năng nhóm (group function). Chúng cho phép múi và rãnh được sắp xếp chính xác theo hướng của các vận động trượt bên và trượt ra trước, đồng thời sẽ giảm đáng kể lượng mài chỉnh khớp cắn cần thực hiện khi thử phục hình trong miệng.
Tóm lại
Giá khớp bán điều chỉnh là dụng cụ được lựa chọn cho chẩn đoán chỉnh nha và để chế tạo phục hình toàn hàm. Nó cũng là loại hữu ích nhất cho chẩn đoán và điều trị trong hầu hết các trường hợp phục hình. Trong một số trường hợp, cả bộ định vị mẫu đơn giản (simple cast relator) và giá khớp toàn điều chỉnh kết hợp pantograph đều có giá trị lâm sàng. Giá khớp giá trị trung bình (average value articulators) khi sử dụng mà không có chuyển giao cung mặt thì ít có giá trị.
Bài viết liên quan
Ứng dụng cắn khớp trong phục hình lâm sàng – P5 – Đánh giá khớp cắn trong phục hình
Ứng dụng cắn khớp trong phục hình lâm sàng – P4 – Đánh giá khớp cắn trong phục hình
Ứng dụng cắn khớp trong phục hình lâm sàng – P2- Giá khớp