December 8, 2021

Nhasiupdate

Chuyên trang RHM

Gắn phục hình (cementation) và hiểu về các loại cement gắn

Gắn (cementation) là công đoạn cuối cùng kết thúc khi thực hiện 1 ca phục hình gián tiếp. Thông thường chúng ta không quá quan trọng công đoạn này, cho đến khi bệnh nhân quay trở lại liên tục do sút mà ta không hiểu lí do tại sao.

Bác sĩ nên tìm hiểu và nắm rõ 1 số loại cement phổ biến, trong đó có nhiều thương hiệu khác nhau, hiểu rõ ưu nhược điểm, chỉ định và khuyến cáo của từng loại cement để có sự lựa chọn phù hợp khi gắn phục hình.

Bảng 1. Tổng quan về các loại cement phổ biến.

 

Bảng 2. Chỉ định của các loại cement.

 

Composite nên sử dụng cho:

Cầu dán Maryland.

– Trường hợp không đủ lưu cơ học (chiều cao cùi răng < 3 mm). Cement kẽm (Zn) Phosphate không được chỉ định cho răng tủy sống vì có tính acid cao.

– Có yêu cầu về mặt thẩm mỹ.

– Phục hình sứ phải được etch kỹ bằng acid hydro fluoric, bôi silane rồi mới dán vào răng.

Cement quang trùng hợp (light – cure) thường được sử dụng nếu không muốn có sự đổi màu về sau. Cement tự trùng hợp (self – cure) hoặc lưỡng trùng hợp (dual – cure) có khả năng gây đổi màu theo thời gian cao hơn.

Zn Phosphate thường được lựa chọn cho gắn phục hình trên Implant. GIC không được sử dụng cho gắn phục hình trên Implant do khả năng lưu giữ trên abutment kim loại kém.

Các loại cement ứng dụng trong phục hình với Implant còn có:

1. Cement Polycarboxylate được sử dụng khi gắn phục hình liên kết trên nhiều abutment, hoặc sử dụng như 1 cement gắn tạm cho phục hình chuyển tiếp hoặc mão chuyển tiếp acrylic thay cho Zn oxide Eugenol.

2. Cement resin composite được sử dụng khi abutment quá thấp, không đủ chiều cao lưu giữ hoặc gắn phục hình mà không lên kế hoạch tháo ra về sau.

Cement gắn cho phục hình tạm/ phục hình chuyển tiếp

Mão răng tạm hoặc cầu răng tạm truyền thống (FPD – fixed partial denture) hay phục hình tạm trên Implant thường được làm từ nhựa acrylic hoặc composite. Chúng thường được gắn tạm bằng cement Zn oxide eugenol/ không eugenol. Cement có Eugenol được chỉ định để làm giảm nhạy cảm tủy răng. Cement không Eugenol được sử dụng trong trường hợp gắn kết thúc phục hình bằng cement resin vì Eugenol làm ức chế sự trùng hợp của resin.

Bảng 3. Cement tạm.

 

Sau đây là quy trình cũng như những tip thực hành cần ghi nhớ trong quá trình gắn phục hình:

1. Đối với phục hình truyền thống, nếu chiều cao cùi răng thấp hơn 3 mm thì nên sử dụng hệ thống total etch (cement resin).

2. Cô lập răng.

 

3. Làm khô cùi răng nhưng không được xịt quá khô vì có thể gây nhạy cảm sau điều trị.

4. Không cho cement vào đầy trong lòng phục hình, thực tế thì chỉ cần cho 1 lượng vừa phải quanh vùng cổ răng để đảm bảo dán kín bờ phục hình là đủ đối với những trường hợp được mài sửa soạn và tạo lưu tốt.

Không cho cement vào đầy trong lòng mão.

 

5. Nếu sử dụng súng bơm với đầu tự trộn thì trước đó luôn bơm ra 1 lượng nhỏ trên giấy trộn và bỏ đi, nhằm đảm bảo lượng vật liệu tiếp theo được bơm ra đúng tỉ lệ bằng nhau và dung môi trong đó không bị biến đổi.

 

6. Bơm cement vào lòng phục hình.

 

7. Dùng ngón tay ấn và giữ phục hình hoặc cho bệnh nhân cắn lên gòn cuộn.

 

 

Có thể sử dụng que gỗ cho bệnh nhân cắn nhưng chú ý cẩn thận vì nó khá cứng và có thể tiếp xúc với múi răng ở mặt nhai của phục hình, làm nghiêng lệch phục hình.

 

8. Giữ cố định vị trí phục hình trong khoảng 1 phút, giữ lâu hơn thường không có tác dụng gì thêm.

9. Một việc khá cần thiết nhưng thường bị các bác sĩ bỏ qua đó là đọc kỹ hướng dẫn của nhà sản xuất, làm theo hướng dẫn của nhà sản xuất luôn đem lại kết quả tốt nhất.

10. Loại bỏ hoàn toàn cement dư, nhất là phần dư dưới nướu vì nó dễ kích thích gây viêm nướu, tụt nướu, trong 1 số trường hợp còn có thể gây tiêu xương.

Cement dư gây viêm nướu.

 

 

Cement dư gây tiêu xương trầm trọng, dẫn đến Implant thất bại.

 

Để loại bỏ cement dư tốt nhất, có thể thực hiện 1 trong ba việc sau đây:

– Đặt chỉ nha khoa vào kẽ răng trước khi gắn phục hình để dễ loại bỏ cement dư vùng kẽ.

 

Đối với cầu răng thì cột chỉ nha khoa vào phần nối giữa trụ cầu và nhịp cầu trước khi gắn để dễ loại bỏ cement dư vùng kẽ của cầu răng.

 

– Nhét chỉ co nướu trước khi gắn phục hình. Lấy sạch cement dư và rút chỉ ra sẽ đảm bảo không sót cement dư dưới nướu. Nhoài ra việc nhét chỉ cũng giúp nhìn rõ viền phục hình lúc gắn, đặc biệt là khi phục hình với đường hoàn tất dưới nướu.

 

– Thoa chất bôi trơn lên mặt ngoài mão hoặc cầu răng để dễ dàng loại bỏ cement dư sau khi đông cứng. Cần cẩn thận không để nhiễm bẩn vào lòng mão.

Toàn bộ cement dư đều loại bỏ sau khi cement đã đông cứng hoàn toàn, ngoại trừ cement resin. Nếu sử dụng cement resin lưỡng trùng hợp (dual – cure) thì chiếu đèn sơ khoảng vài giây, làm sạch cement dư rồi mới chiếu đèn kết thúc.

Chiếu sơ – làm sạch – chiếu kết thúc.

 

Những lưu ý khác trong 1 vài trường hợp đặc biệt:

1. Đa số chúng ta sau khi thử phục hình xong thì đều gắn kết thúc. Tuy vậy đôi khi ta sẽ gặp khó khăn khi phản ứng của bệnh nhân không hài lòng về mặt thẩm mỹ hoặc khớp cắn, lúc đó việc tháo phục hình sẽ gây ra rất nhiều phiền phức cho đôi bên. Vì vậy, trong những trường hợp nghi ngờ, 1 số bác sĩ chọn cách gắn tạm phục hình sau cùng (chứ không phải gắn tạm phục hình tạm) để đảm bảo chắc chắn về sự hài lòng của bệnh nhân. Nhưng cần đảm bảo việc tháo phục hình dễ dàng mà không làm hự hại phục hình và cả cùi răng. Tốt nhất chỉ nên cho 1 ít cement gắn (cement gắn tạm dành cho phục hình sau cùng) thành 1 vòng quanh mặt trong viền phục hình.

2. Gắn phục hình Implant đòi hỏi phải thực hiện trong môi trường khô tuyệt đối. Nếu những lần hẹn trước thấy bệnh nhân tiết nhiều nước bọt thì ở lần hẹn sau cùng, nên chỉ định thuốc chống tiết nước bọt (anti-sialagogue) như glycopyrrolate (Rubinol) 1 giờ trước khi điều trị.

3. Không sử dụng GIC để gắn phục hình Emax. Sử dụng cement resin giúp kết nối phục hình sứ thủy tinh với răng thành 1 khối, do đó tăng độ bền. Cement resin quang trùng hợp còn là tác nhân giúp ổn định màu sắc sau điều trị. Do vậy cement resin sử dụng cho phục hình sứ Emax sẽ đảm bảo được 2 tiêu chuẩn: thẩm mỹ và độ bền.

4. Xử lý phục hình trước khi dán thì tùy thuộc vào khuyến cáo thêm từ nhà sản xuất. Thường etch phục hình sứ bằng acid hydrofluoric, bôi silane và cuối cùng là dán.

 

5. Etch và xử lý bề mặt cùi răng trước khi dán tương tự quy trình xử lý thông thường.

 

6. Phục hình sứ dày hoặc đục thì nên sử dụng cement resin lưỡng trùng hợp (Multilink từ Ivoclar), còn phục hình sứ mỏng và có độ trong (translucent) thì nên sử dụng cement quang trùng hợp (Variolink) do:

– Cement quang trùng hợp có màu ổn định nhất, cement lưỡng trùng hợp thì đổi màu theo thời gian do trong thành phần có chứa amine.

– Đèn quang trùng hợp không thể xuyên qua tốt đối với mão răng quá dày hoặc có độ đục cao. Lúc đó cement lưỡng trùng hợp (trùng hợp vừa bằng quang học vừa bằng hóa học) sẽ thích hợp hơn.

7. Đối với trường hợp phục hình răng trước, yêu cầu thẩm mỹ nghiêm ngặt thì màu của vật liệu cement gắn là cực kỳ quan trọng. Khi đó nên ưu tiên loại cement resin nào mà được sản xuất thành nhiều màu (shade) khác nhau để lựa chọn.

8. Ngược lại, đối với sứ đa tinh thể (như alumina, zirconia) thì không cần etch vì không có pha thủy tinh, và có thể gắn bằng các vật liệu truyền thống. Không cần lãng phí cement resin đắt tiền để gắn phục hình Zirconia, ngoại trừ trường hợp cùi răng không đủ lưu cơ học (cùi răng nhỏ, chiều cao < 3 mm).

9. Nếu sử dụng cement resin cho Zirconia thì nên sử dụng loại lưỡng trùng hợp chứ không phải quang trùng hợp, vì đèn chiếu không thể xuyên tốt qua Zirconia.

10. Nếu sử dụng cement resin để gắn phục hình Zirconia và muốn tăng độ bền, ta có thể yêu cầu labo thổi cát bằng aluminium oxide trước khi gửi. Cũng có thể thổi cát tại ghế nha trước khi gắn (bột aluminium oxide 30 µm, 30 psi, 10 giây). Sau đó làm sạch bề mặt lòng mão, bôi primer và cuối cùng cho cement vào. Primer đặc hiệu cho zirconia, có chứa MDP (10-Methacryloxy dihydrogen phosphate) thường có bán sẵn trên thị trường và có thể sử dụng chung với cement resin.

Thổi cát cho phục hình zirconia.

 

Nguồn: https://dentalreach.today/dental-education/your-go-to-guide-for-cementation-of-all-types-of-prosthesis-part-1/