June 12, 2021

Nhasiupdate

Chuyên trang RHM

Phục hình cầu cánh dán, không hoàn toàn là lỗi thời!

Leonardo da Vinci từng nói: đơn giản chính là đỉnh cao của sự tinh tế (Simplicity is the ultimate sophistication). Tuy nhiên giá trị của câu nói này càng lúc càng bị mất đi khi bước vào nghệ thuật và khoa học trong nha khoa. Ngày nay, các bác sĩ phục hình đa phần đều lên kế hoạch điều trị rất cầu kỳ phức tạp, tốn kém, tốn thời gian đồng thời có thể gây nguy cơ khi điều trị, mà không nghĩ đến những phương pháp điều trị khác, đơn giản hơn mà vẫn đạt được hiệu quả tương tự, đặc biệt là đối với những bệnh nhân lớn tuổi.

Hình chụp dưới đây là của 1 bệnh nhân 76 tuổi, gãy dọc răng cửa giữa hàm trên bên (T). Kế hoạch điều trị bằng cấy ghép Implant bị loại bỏ do tiền sử y khoa của bệnh nhân không tốt và điều kiện kinh tế không cho phép. Sau cùng, bệnh nhân đồng ý với phương pháp phục hình cầu dán. Bệnh nhân được thực hiện 1 cầu dán E-max (lithium disilicate), với 1 cánh dán ở phía mặt trong răng cửa giữa còn lại, cho kết quả thẩm mỹ khá tốt, vừa đơn giản, dễ thực hiện, không tốn quá nhiều thời gian và cũng không quá tốn kém.

Hình 1

 

Hình 2

 

Hình 3

 

Hình 4

 

Cầu cánh dán có thể được thực hiện trực tiếp trong miệng hoặc gián tiếp.

Hình ảnh dưới đây là của 1 bệnh nhân nữ, bị mất răng do răng có tổn thương nha chu-nội nha không thể điều trị được và bệnh nhân không có điều kiện làm phục hình đắt tiền. Bệnh nhân được nhổ răng và phần chân răng được cắt bỏ, mài chỉnh để tạo thành nhịp cầu hình trứng (ovate pontic) dưới nướu 3 mm.

Hình 5

 

Sau khi cắt bỏ phần chân răng thì thực hiện lấy tủy từ phía chóp, rồi trám bít lại trực tiếp bằng composite .

Hình 6

 

Hình 7

 

Điều quan trọng cần chú ý là phải tạo bề mặt nhịp cầu với kích thước tương tự kích thước ổ răng sau nhổ để hướng dẫn mô mềm tái lập tốt sau khi nhổ răng và bảo tồn gai nướu. Sau đó gắn răng lại vào đúng vị trí bằng composite hoặc nẹp nha chu, chẳng hạn như Ribbon.

Hình 8

 

Hình 9

 

Cầu dán cũng có thể được chế tạo gián tiếp ở labo nha khoa. Cầu dán gián tiếp có thể được chia làm các loại sau:

– Loại lưu giữ nhờ các lưới chỉnh nha (orthodontic pads) (là kĩ thuật thường được sử dụng từ rất lâu, nay ít dùng).

– Loại toàn sứ (zirconia hoặc sứ lithium disilicate).

– Kim loại đúc.

 

Từ những năm 1970, cầu dán cổ điển thường được làm bằng kim loại, mang lại kết quả rất tốt. Tuy nhiên vẫn còn những hạn chế như làm mất thẩm mỹ và làm mất độ trong của răng. Ngoài ra còn ghi nhận các vấn đề về dị ứng với kim loại ngày 1 tăng lên.

Ngày nay, vật liệu toàn sứ được sử dụng càng lúc càng rộng rãi trong ứng dụng phục hình, như Lithium Disilicate (ví dụ sứ e.max, Ivoclar hay LiSi, GC) và Zirconia. Lithium Disilicate (LiDiSi) có độ thẩm mỹ cao, đặc tính cơ học cũng rất tốt, thường được ứng dụng nhiều trong phục hình vùng răng cửa. Dưới đây là hình ảnh 1 ca tái khám sau 17 năm (H10 và H11).

Hình 10

 

Hình 11

 

Những trường hợp như vậy thường ít phải mài sửa soạn, chỉ cần xoi mòn bề mặt men răng bằng thổi cát để làm sạch và cải thiện độ bền của liên kết (thường thổi cát bằng bột nhôm 29 micron ở 2-3 bar là đủ). Đôi khi, phần cingulum mặt trong có những hố rãnh quá sâu thì phải trám bít lại bằng composite lỏng trước khi lấy dấu.

Việc bảo tồn men răng giúp tăng cường độ bền dán, bên cạnh việc duy trì độ cứng chắc của răng trụ, có nghĩa là răng bị uốn cong ít hơn khi hoạt động chức năng, nhờ đó làm tăng tuổi thọ phục hình.

Nên thiết kế phần cánh phục hình ôm phủ bề mặt răng nhiều nhất có thể, để làm tăng độ bền dán và độ lưu giữ đến tối đa. Ngoài ra còn phải cân nhắc đến những yếu tố sau đây khi thiết kế phục hình:

– Chiều rộng nhịp cầu (theo chiều G-X) không nên quá 11 mm.

– Diện tích phần nối (nối nhịp cầu với cánh) không nên vượt quá 16 mm2.

Sứ ép hoặc sứ CAD/CAM đều có thể được sử dụng nhưng tác giả cho rằng sứ ép vẫn tốt hơn nhờ độ chính xác cao và đặc tính cơ học cũng tốt hơn.

Trong hầu hết trường hợp, chỉ nên chỉ định cầu dán 1 cánh, vì cầu dán nhiều cánh dễ có nguy cơ sút gãy phục hình hơn và khả năng gây sâu thứ phát cao hơn.

Việc thực hiện phục hình tạm thường rất khó vì không có đủ độ lưu. Phục hình tháo lắp hay được chỉ định, tuy nhiên không phải bệnh nhân nào cũng chấp nhận. Nếu phải làm phục hình tạm cố định thì nên sử dụng cầu Rochette với phần cánh có 3 lỗ, dễ dàng etching, rửa, thổi khô và thêm composite vào từ 3 lỗ đó. Phần nhịp cầu có thể làm từ nhựa acrylic hoặc composite vì khá rẻ tiền, dễ thêm bớt để tạo hình cho mô mềm. Tác giả cũng khuyên thực hiện cánh dán trên răng trụ khác với răng trụ cho phục hình sau cùng, vì những thay đổi vi thể trên bề mặt răng khi dán và tháo phục hình tạm có thể làm ảnh hưởng đến phục hình sau cùng.

Dưới đây là ca bệnh nhân phải nhổ bỏ răng cửa giữa hàm trên do nha chu.

Hình 13

 

Sau khi nhổ răng thì bệnh nhân được thực hiện phục hình tạm cố định bằng cầu Rochette với nhịp cầu bằng composite.

Hình 14

 

 

Hình 15

 

Hình 16

 

Cánh dán Rochette được dán vào răng cửa bên (chứ không phải răng cửa giữa – là răng trụ cho phục hình sau cùng).

Hình 17

 

Gắn phục hình cũng khá đơn giản với các bước sau:

– Etching cánh dán bằng  hydrofluoric acid trong 20 giây, rửa sạch, thổi khô rồi bôi silane.

– Cách ly răng, etching bằng phosphoric acid 37% trong 30 giây, làm sạch rồi bôi primer/keo dán nhưng không được chiếu đèn vì lớp này tuy mỏng nhưng cứng lại cũng sẽ ảnh hưởng đến độ khít sát ban đầu của phục hình.

– Sử dụng composite đã được làm ấm (ở 45 độ) cho vào bề mặt dán, lấy composite dư dễ dàng bằng thám trâm và chỉ nha khoa Super Floss rồi chiếu đèn. Composite được làm ấm sẽ giúp phục hình vững ổn hơn trong khi làm sạch và trước khi trùng hợp.

Hình 18

 

Hình 19

 

Hình 20

 

Những nghiên cứu được thực hiện vào những năm 2015 cho thấy kết quả điều trị ổn định lên đến 10 năm là 80.4%. Phục hình thất bại chủ yếu do sút, nên việc gắn lại cũng tiết kiệm chi phí cũng như mô răng cho bệnh nhân.

 

Nguồn: https://www.speareducation.com/spear-review/2020/08/lithium-disilicate-resin-retained-adhesive-bridgework-in-fixed-prosthodontics