Sơ lược về waxing (wax-up)

Mục đích của đắp sáp răng (waxing, wax-up)

Waxing được thực hiện chủ yếu bởi các kĩ thuật viên labo khi thực hiện phục hình gián tiếp trên răng.

Khi lập kế hoạch phục hồi các răng trước, các bác sĩ lâm sàng cũng có thể thực hiện wax-up để tiên lượng thẩm mỹ và tư vấn cho bệnh nhân.

Đối với sinh viên thì việc wax-up chủ yếu nhằm mục đích nắm rõ giải phẫu và hình thể các răng, từ đó có thể tái tạo lại răng theo đúng hình thể chuẩn nhất.

Mỗi răng trên cung hàm đều có 5 mặt, và không có mặt nào là phẳng. Mỗi mặt đều có độ cong lồi hoặc cong lõm đặc trưng cho từng răng. Wax-up là cách luyện tập tốt nhất để biết cách tái tạo đúng đường viền các răng, ngoài ra còn giúp sinh viên làm quen và thành thạo các thao tác tay, phát triển các kĩ năng cần thiết trong nha khoa như sự khéo tay, sự vững chắc của tay, sự nhanh nhẹn, làm quen với cách cầm và thao tác với các dụng cụ nha khoa.

Dụng cụ wax-up

Các dụng cụ wax-up được chia làm 2 nhóm chính là: dụng cụ đắp sáp và dụng cụ điêu khắc sáp.

Dụng cụ đắp sáp

Cây PKT1 (H1.2a) với đầu tròn, cong và cán thuôn, an toàn khi hơ nóng.

Cây PTK2 với đầu nhỏ, nhọn hơn, dùng để đắp sáp vào những chỗ khuyết, đỉnh múi, đường viền mặt ngoài, mặt trong và mặt nhai (H1.2b).

Bay sáp (hay dao sáp) (waxing spatula) dùng để đắp thêm một lượng sáp lớn trong giai đoạn đầu tiên hoặc khi đắp sáp các răng sau. Bay sáp cũng dùng để hơ nóng và làm láng các bề mặt khi cần (H1.2c).

Dụng cụ điêu khắc sáp

Chỉ dùng để điêu khắc sáp sau khi sáp nguội, không nên hơ nóng các dụng cụ này.

Cây PKT3 có đầu điêu khắc nhọn, dùng để hoàn thiện các hố rãnh (H1.3a).

Cây PKT4 dùng để hoàn thiện các đường viền của răng, loại bỏ sáp dư. Tên gọi khác của cây PKT4 là cây điêu khắc Hollenback (H1.3b).

Cây điêu khắc discoid-cleoid dùng để điêu khắc các trũng lưỡi, trũng tam giác. Đầu nhỏ dùng cho các răng trước và đầu to dùng cho các răng sau (H1.3c).

Cách cầm dụng cụ

Hầu hết cầm dụng cụ theo cách cầm bút cải tiến (H1.4a).

Khi thực hành ngoài miệng thì cầm răng hoặc mẫu hàm bằng tay không thuận, cầm dụng cụ bên tay thuận theo cách cầm bút cải tiến, ngón nhẫn tựa lên răng hoặc mẫu hàm để giữ ổn định (H1.4b).

Cách sử dụng đèn Bunsen

Đèn Bunsen được thiết kế sao cho gas và luồng khí có thể được điều chỉnh riêng biệt. Gas được đưa vào van rồi đi vào đèn thông qua một ống cao su.

Luồng gas được điều chỉnh bằng một núm nhỏ phía dưới đèn, xoay ống chỉnh ở đế đèn để đóng hoặc mở lỗ thoát khí để điều chỉnh luồng khí. Khi đốt đèn Bunsen phải đảm bảo khu vực xung quanh hoàn toàn thông thoáng, không sử dụng dung môi dễ cháy trong phòng.

1. Nối ống cao su với van gas (H1.5a).

2. Điều chỉnh núm vặn gas nằm dưới đèn để có luồng khí vừa phải và xoay tay vặn ở đế đèn để luồng khí gần như tắt hoàn toàn(H1.5b).

3. Đánh một que diêm hoặc sử dụng bật lửa, giữ và hơ sát một bên đèn nhưng không chạm trực tiếp (H1.5c) trong khi tay bật van gas (H1.5d).

Ngọn lửa sáng sẽ có màu xanh dương, càng xanh thì càng nóng. Điều chỉnh luồng gas và khí để có được kích thước ngọn lửa như ý với 2 vùng màu xanh riêng biệt . Phần nóng nhất của ngọn lửa là đầu trên cùng phần ngọn lửa xanh bên trong (H1.6).

4. Để tắt đèn Bunsen thì chỉ cần tắt van gas.

Nguồn: Waxing for Dental Students – Rowida Abdalla