November 29, 2022

NhasiUpdate

Chuyên trang RHM

Tương quan trung tâm (centric relation) – P3

Thử nghiệm tải lực (load testing) để xác nhận lại vị trí TQTT

Khi TMJ ở TQTT, lực tác động sẽ được truyền trực tiếp qua các cấu trúc trơ (có mạch máu và không thần kinh), cơ chân bướm ngoài bụng dưới giãn hoàn toàn.

Hình 10.1. Khi ở TQTT, lực tác động sẽ truyền qua các cấu trúc trơ (vascular, noninnervated structures).

 

Khi lồi cầu – đĩa khớp đã hoàn toàn ổn định đúng vị trí cao nhất trong hõm khớp thì vận động hàm lên trên sẽ bị chặn lại bởi xương. Tại điểm này, bụng dưới cơ chân bướm ngoài sẽ giãn hoàn toàn. Kể cả khi tác động lực hướng lên thật mạnh thì cũng không làm co cơ được vì lồi cầu không thể dịch chuyển lên cao hơn được nữa. Đó là TQTT.

Sau khi bác sĩ đã thao tác hàm dưới đến vị trí quay bản lề tự do và muốn xác nhận xem đó có phải vị trí TQTT hay chưa, thì sẽ thực hiện test tải lực. Bất kỳ dấu hiệu đau hoặc căng đều cho thấy lồi cầu bên đó chưa thực sự ổn định đúng vị trí, hoặc là có bất thường trong cấu trúc khớp (TMD). Cần đánh giá lại một lần nữa về tiền sử, sờ nắn cơ (muscle palpation), nghe khớp (auscultation) và chẩn đoán hình ảnh.

Những sai lầm phổ biến của bác sĩ khi thực hiện test tải lực là: dùng lực quá mạnh và quá sớm; dùng không đủ lực ở giai đoạn sau cùng (giai đoạn cần tăng lực mạnh nhất).

Bác sĩ thường có khuynh hướng dùng lực mạnh nhằm đẩy lồi cầu về TQTT. Nhưng việc dùng lực mạnh ngay từ đầu sẽ gây ra phản xạ co bụng dưới cơ chân bướm ngoài. Cơ co sẽ giữ lồi cầu về phía trước. Do đó, khi test tải lực thì phải dùng lực nhẹ ban đầu và sau đó tăng lực dần nếu bệnh nhân không có phản ứng đau.

Vị trí đặt tay khi thực hiện test cũng cực kỳ quan trọng. Các ngón tay phải khép chặt lại với nhau, đặt ở nửa sau của hàm dưới để tác động lực nâng lên qua lồi cầu và ngón cái giữ cố định ở hõm cằm, ngay phía trước xương hàm dưới để giữ các răng tách rời nhau trong khi nâng lồi cầu lên.

Hình 10.3. Các ngón tay khép chặt lại với nhau và đặt ở nửa sau xương.

 

Hình 10.4. Ngón cái hai bên chạm nhau và đặt phía trước, ngay hõm cằm.

 

Nếu lồi cầu – đĩa khớp ở phía dưới và ra trước so với vị trí TQTT, bụng dưới cơ chân bướm ngoài sẽ co lại, khi đó thao tác đẩy lồi cầu lên trên sẽ bị kháng lại bởi lực cơ hơn là xương. Nếu lồi cầu – đĩa khớp đã hoàn toàn ổn định vị trí TQTT thì vận động lên trên sẽ bị chặn bởi xương, lồi cầu không thể di chuyển lên cao hơn được nữa nên không thể làm căng cơ chân bướm ngoài được.

Hình 10.5. Nếu lồi cầu – đĩa khớp không đúng vị trí TQTT, chúng sẽ bị cơ giữ ở tư thế phía dưới và ra trước. Test tải lực lúc này sẽ gây căng và đau.

 

[lockercat]

Phần chịu lực của đĩa khớp là cấu trúc sụn liên kết (fibrocartilage), chứa mạch máu nhưng không có thần kinh cảm giác, do đó khi lồi cầu nằm đúng vị trí với đĩa khớp thì nó có thể chịu được áp lực mà không đau. Tuy nhiên phần mô xung quanh nâng đỡ đĩa thì chứa cả mạch máu và thần kinh, nên áp lực lên phần mô này sẽ kích thích gây đau. Nghĩa là, nếu vị trí đĩa khớp không đúng, thì khi tác động lực nâng lồi cầu lên sẽ gây đau.

Hình 10.6. Nếu đĩa khớp bị dời đi, lực nén lên mô sau đĩa sẽ gây đau.

 

 

Hình 10.7. Chấn thương lên TMJ có thể gây viêm hoặc phù nề mô sau đĩa, gây đau khi tác động lực.

 

 

Hình 10.8. Bệnh lý thoái hóa xương (degenerative bone disease) cũng là 1 nguyên nhân gây đau khi thực hiện test tải lực.

 

Xem lại phần 1 tại đây,  phần 2 tại đây.

Xem tiếp phần 4 tại đây.

Nguồn: Functional Occlusion From TMJ to Smile Design – Peter E. Dawson.

[/lockercat]