Hướng dẫn cách gắn mắc cài – P2

Xem lại phần1 tại đây.

Các thay đổi về trục mắc cài trong những trường hợp đặc biệt

Những thay đổi này là nhằm mục đích:

1. Tránh làm các chân răng chụm sát vào nhau gây tiêu chân răng.

2. Tránh gây tiêu chân răng do mini vis chỉnh nha (hình 7.17).

3. Để tránh tiêu chân răng do các răng mọc ngầm dưới xương (chẳng hạn như răng nanh ngầm hoặc răng mesiodens).

4. Để tạo chỗ cho thân răng giải phẫu đạt được tỉ lệ vàng về diện tiếp xúc và khoang tiếp cận (embrasure).

5. Trong một số trường hợp cần phẫu thuật, mắc cài được định vị để xoay chân răng ra xa vị trí cần phẫu thuật.

6. Nếu răng có kích thước hơi nhỏ, chẳng hạn như răng cửa bên hình chêm, thì tốt hơn là nên tăng độ nghiêng của răng rồi sau đó đắp composite lên.

Xác định vị trí gắn mắc cài theo chiều dọc

Có nhiều hướng dẫn cách định vị mắc cài theo chiều dọc từ rất nhiều tác giả khác nhau như Andrew, Roth, Alexander, Bishara, McLaughlin (MBT) với nhiều đặc điểm và hạn chế riêng. Trong bài này chỉ đề cập đến phương pháp của Kalange.

Phương pháp của Kalange thì được áp dụng nhiều cho gắn mắc cài bằng kĩ thuật gián tiếp , nhưng vẫn có thể áp dụng cho gắn mắc cài trực tiếp.

1. Lựa chọn khâu vừa vặn với R6 ở mỗi phần hàm. Đo khoảng cách từ viền mặt nhai của khâu cho đến slot. Trong trường hợp răng cối chỉ gắn tube chứ không gắn khâu thì vẽ một  đường ngang lên mặt ngoài thân răng cối nối gờ phía gần và gờ phía xa. Slot của ống nên nằm dưới đường này từ 2 – 2.5 mm.

Đường vẽ được vẽ bằng bút chì lên mẫu hàm trong trường hợp gắn mắc cài gián tiếp và vẽ lên răng thật trong trường hợp gắn mắc cài trực tiếp (hình 7.20).

2. Nối gờ bên gần và xa ở răng cối nhỏ và vẽ đường nối này lên mặt ngoài của răng cối nhỏ. Vẽ thêm một đường khác nằm về phía nướu so với đường nối gờ bên vừa vẽ. Khoảng cách giữa hai đường này nên bằng với khoảng cách đo được từ bờ khâu cho đến slot vừa đo, còn nếu không gắn khâu mà gắn tube thì khoảng cách này là 2 – 2.5 mm (hình 7.21).

Đường thứ hai vừa vẽ này được gọi là đường slot. Nên gắn mắc cài sao cho trục slot mắc cài trùng với đường slot này.

Vẽ một đường ở trung tâm răng theo chiều GX và đi theo trục răng. Cánh và rãnh định vị mắc cài nên song song với đường này.

3. Đo khoảng cách từ đỉnh múi răng cối nhỏ, tốt nhất là từ R4 ở mỗi phần hàm đến đường slot và chuyển giá trị này đến răng cửa giữa phần hàm tương ứng (hình 7.22).

Do vậy đường slot của răng cối nhỏ và răng cửa giữa ngang nhau nên đỉnh múi răng cối nhỏ và rìa cắn răng cửa giữa cũng ngang nhau. Khoảng cách này lí tưởng nhất là 4 mm ở răng cửa hàm dưới và 4.5 mm ở răng cửa hàm trên.

Trong trường hợp cắn hở thì khoảng cách này phải được tăng thêm còn trong trường hợp cắn sâu thì nên giảm xuống. Đường dọc là đường trục răng ở trung tâm răng theo chiều GX.

4. Đường slot của răng cửa bên hàm trên nên nhỏ hơn 0.5 mm so với răng cửa giữa hàm trên. Còn với hàm dưới thì đường slot răng cửa giữa và răng cửa bên là ngang nhau (hình 7.23).

5. Khoảng cách giữa slot răng nanh hàm trên và hàm dưới phải lớn hơn 1 mm so với slot mắc cài răng cửa giữa tương ứng. Đối với răng nanh thì đỉnh múi răng nanh nên được lấy làm điểm tham chiếu (Hình 7.24).

6. Các đường thẳng đứng cũng được vẽ trên tất cả các răng để xác định điểm chính giữa theo chiều gần xa của thân răng.

Hạn chế của phương pháp Kalange:

Phương pháp Kalange rất tốt để làm đều các gờ bên và mang lại tính thẩm mỹ phía trước tốt do rìa cắn răng trước ở vị trí tối ưu.

Nhưng phương pháp này bỏ qua sự thay đổi chiều cao thân răng của từng răng trước. Gắn mắc cài quá sát về phía nướu hoặc phía rìa cắn sẽ dẫn đến độ torque khác với độ torque cố định trong mắc cài.

Khi sử dụng phương pháp định vị mắc cài Kalange, các đường dán trực tiếp được vẽ bằng bút chì trên răng. Một số bác sĩ chỉ ra rằng những đường bút chì này sẽ cản trở độ bền dán.

Để khắc phục vấn đề này, khi vẽ cần chú ý không được vẽ vượt qua vị trí sẽ gắn mắc cài sau cùng. Ngay cả khi những đường này không cắt ngang qua vị trí gắn mắc cài, chúng vẫn đưa ra hướng dẫn thực tế để định hướng mắc cài chính xác (Hình 7.25).

Áp dụng việc đo chiều cao từ mép khâu đến slot cũng có thể dẫn đến lỗi mắc cài theo chiều dọc. Hầu hết các công ty đều sản xuất khâu răng cối lớn có “cạnh bên” phía mặt nhai nằm về phía nướu nhiều hơn là cạnh ngoài và cạnh trong, đặc biệt rõ ràng hơn ở hàm trên (Hình 7.26).

Vì “cạnh bên” của khâu khi gắn phải nằm ngang mức với gờ bên của răng nên khoảng cách từ cạnh ngoài sẽ dẫn đến mắc cài bị lỗi định vị.

Cho nên, phải tính đến chênh lệch chiều cao giữa cạnh ngoài và cạnh bên của khâu trong tính toán cuối cùng hoặc là vẽ đường gờ bên và đường slot trên răng cối lớn ngay cả khi gắn khâu.

Xem tiếp phần 3 tại đây.

Nguồn: Orthodontic brackets selection, placement and debonding – Dr. Haris Khan.