Sỏi tuyến dưới hàm lớn bất thường – Ca lâm sàng

Sỏi tuyến nước bọt (Sialothzheim) thường xảy ra nhất ở ống tuyến dưới hàm. Bài báo cáo này mô tả trường hợp một bệnh nhân có sỏi tuyến dưới hàm lớn bất thường làm tắc nghẽn hoàn toàn ống tuyến dưới hàm.

Phần lớn sỏi tuyến nước bọt (80%) gặp ở tuyến dưới hàm và trong ống dẫn, 10% gặp ở tuyến mang tai, 10% còn lại ở tuyến dưới lưỡi và các tuyến nước bọt nhỏ.

Sỏi tuyến nước bọt hai bên hoặc nhiều tuyến xảy ra trong ít hơn 3% trường hợp.

Ở những bệnh nhân có nhiều sỏi, sỏi có thể nằm ở các vị trí khác nhau dọc theo ống dẫn nước bọt và ống tuyến.

Sỏi dưới hàm gần rốn tuyến có xu hướng trở nên to hơn trước khi chúng có triệu chứng, xảy ra như nhau ở bên phải và bên trái.

Thông thường, sỏi có kích thước từ 1 mm đến dưới 1 cm. Sỏi tuyến nước bọt khổng lồ là những viên sỏi có kích thước trên 1.5 cm và hiếm khi được báo cáo trong tài liệu y khoa. Sỏi có kích thước trên 3 cm là cực kỳ hiếm.

Báo cáo ca lâm sàng

Năm 2010, một bệnh nhân nam da trắng 53 tuổi được chuyển đến Khoa Phẫu thuật Miệng và Hàm mặt tại Bệnh viện Đa khoa Damascus. Bệnh nhân than phiền về một khối sưng to và chắc bên trái sàn miệng ở vùng tuyến dưới hàm. Bệnh nhân có tiền sử bị sưng dưới hàm bên trái xảy ra trong bữa ăn. Tiền sử y khoa không có gì đặc biệt.

Sau khi kiểm tra, sờ nắn vùng sưng bằng hai tay tương ứng với vị trí giải phẫu của ống tuyến nước bọt dưới hàm bên trái ghi nhận thêm rằng khối này di động, chắc và không mềm.

Sàn miệng sưng tấy. Phim toàn cảnh cho thấy một khối vôi hóa lớn tại vị trí tương ứng.

Chụp CT (cắt lớp vi tính) cho thấy một viên sỏi kích thước 3.32 x 1.14cm chặn ống tuyến dưới hàm.

Các xét nghiệm sinh hóa máu và huyết thanh trong giới hạn bình thường.

Bệnh nhân được điều trị phẫu thuật lấy sỏi ngay sau đó.

Sau khi gây tê tại chỗ, khối u được cắt bỏ qua đường rạch ở sàn miệng và trực tiếp trên khối sưng sờ thấy được.

Hình 6,7: Đường rạch ở sàn miệng và lấy sỏi ra.

Sỏi màu vàng có hình bầu dục và bề mặt gồ ghề, không đều.

Một ống polyetylen ngắn được đưa vào vị trí rạch. Mảnh ghép được khâu xung quanh ống.

Cắt chỉ và lấy ống ra sau 2 tuần.

Bàn luận

Phần lớn sỏi tuyến nước bọt (80%) gặp ở tuyến dưới hàm và trong ống dẫn, 10% gặp ở tuyến mang tai, 10% còn lại ở tuyến dưới lưỡi và các tuyến nước bọt nhỏ. Dòng nước bọt chống lại trọng lực, độ pH kiềm hơn, hàm lượng chất nhầy và Ca+ cao có thể giải thích sự hình thành sỏi ưu tiên ở tuyến dưới hàm.

Nguyên nhân và sinh bệnh học chính xác vẫn chưa được biết. Có một xu hướng nhẹ xảy ra ở nam giới, thường là trên 40 tuổi. Bệnh nhân có biểu hiện đau, khó chịu và sưng tấy trước hoặc trong bữa ăn. Sưng dưới hàm tái phát thường được nhắc đến. Nên tiến hành xoa bóp hai bên tuyến bị ảnh hưởng và ống bài tiết, quan sát dòng chảy và độ trong của nước bọt. Sỏi thường có thể nằm trong ống bài tiết, thường ở phía trước, gây ra đau đớn đặc trưng.

Sỏi tuyến dưới hàm đã được báo cáo là cản quang trong 80% đến 94.7% trường hợp. Ở sàn miệng trước, chụp X quang mặt nhai có thể cho thấy sỏi. Siêu âm được báo cáo rộng rãi là rất hữu ích trong việc phát hiện sỏi nước bọt. Có đến 90% tất cả các loại sỏi lớn hơn 2 mm có thể được phát hiện dưới dạng các điểm đậm đặc trên siêu âm. Tuy nhiên, siêu âm khó phát hiện sỏi nhỏ. Khi đó chụp cắt lớp vi tính (CT) có tính chẩn đoán cao hơn.

Khi nằm trong tuyến dưới hàm, chụp X quang toàn cảnh có thể hữu ích. Trong trường hợp sỏi nhỏ và không thấu quang, các kết quả chụp X quang có thể âm tính và chụp sialography (thường tiêm một lượng nhỏ chất cản quang vào ống dẫn nước bọt của một tuyến, sau đó là chiếu tia X thường quy) có thể là phương pháp kiểm tra được lựa chọn, mặc dù không phải lúc nào cũng có thể tránh được sự dịch chuyển của sỏi về phía tuyến.

Mặc dù sỏi lớn đã được báo cáo ở cả tuyến nước bọt và ống dẫn nước bọt, nhưng hiếm khi có sỏi lớn hơn 3 cm.

Sỏi khổng lồ ở bệnh nhân này được bọc hoàn toàn trong ống dẫn của tuyến dưới hàm.

Sỏi có hình trứng hoặc hình tròn, nhẵn hoặc thô với màu hơi vàng, trong thành phần có chứa canxi photphat với một lượng nhỏ hydroxyapatite, magie, kali và amoniac.

Sỏi dưới hàm thường được loại bỏ bằng phẫu thuật thông qua đường trong miệng hoặc ngoài miệng. Phẫu thuật loại bỏ sỏi được thực hiện khi sỏi nằm trong ống tiết gần lỗ đổ của ống. Nếu sỏi nằm trong thân tuyến, việc tán sỏi có thể được thực hiện bằng tán sỏi laser ngoài cơ thể hoặc nội soi. Việc điều trị này phải được thực hiện nhiều lần. Sau khi phẫu thuật cắt bỏ hoặc tán sỏi sỏi, kiểm tra xạ hình cho thấy sự phục hồi chức năng của tuyến. Trong trường hợp tuyến không còn chức năng thì phẫu thuật cắt bỏ sẽ được chỉ định để tránh bệnh tái phát.

Điều trị trong tương lai hứa hẹn rất nhiều nhờ sự phát triển của các kỹ thuật không phẫu thuật, không xâm lấn như tán sỏi bằng sóng xung kích và tán sỏi bằng laser nội soi.

Nguồn: dentalnews.com